Prof. Eleonora Zielińska
Profesor Eleonora Zielińska jest prawniczką, autorką wielu publikacji naukowych, prowadzącą od lat na Uniwersytecie Warszawskim zajęcia z prawa karnego oraz prawa medycznego. W swojej działalności nie ogranicza się jednak tylko do pracy naukowo- dydaktycznej.
Obszerna sfera działania prof. Zielińskiej wiąże się ściśle z integracją europejską, a w szczególności zagadnieniami harmonizacji prawa polskiego z prawem wspólnotowym oraz dokumentami Rady Europy w dziedzinie równości kobiet i mężczyzn oraz zwalczania dyskryminacji w zatrudnieniu. Była referentką generalną na zorganizowanej w Warszawie w 1996 r. przez Radę Europy konferencji poświęconej tej problematyce.
Od już dłuższego czasu aktywnie działa na rzecz obrony praw kobiet w Polsce, współpracując w charakterze eksperta z organizacjami pozarządowymi, parlamentarna grupą kobiet, a w latach 1990-1997 również z Pełnomocnikiem Rządu RP ds. Kobiet i Rodziny.
Ma ogromne zasługi w zakresie promocji prawa europejskiego w Polsce, szczególności w odniesieniu do unijnych równościowych dyrektyw w zatrudnieniu (equal pay and equal opportunity directives in employment), standardów postępowania w celu eliminacji przemocy ze względu na płeć (gender violence) oraz europejskiego orzecznictwa sądowego w tzw. sprawach aborcyjnych (european case law in abortion related issues).
Poprzez swe publikacje oraz częste wystąpienia na konferencjach, jak i wywiady w prasie lub w telewizji przyczyniła się do przybliżenia i spopularyzowania rozwiązań prawnych równościowego prawa wspólnotowego w dziedzinie zatrudnienia oraz zabezpieczenia społecznego (social security) oraz orzecznictwa sądów europejskich w sprawach o dyskryminację ze względu na płeć.
Z ramienia organizacji pozarządowych monitoruje działania dostosowawcze polskiego rządu do acquis communautaire w tym zakresie (przygotowała m.in. na zlecenie Open Society w Nowym Yorku dotyczącą Polski część raportu regionalnego na temat harmonizacji prawa w krajach kandydujących z dyrektywami dotyczącymi równych szans w zatrudnieniu).
Na licznych organizowanych przez organizacje kobiece lub parlamentarną grupę kobiet konferencjach dotyczących praw kobiet ukazuje w swych wystąpieniach, co polskie kobiety mogą konkretnie zyskać w przypadku akcesji Polski do Unii Europejskiej.
Podejmuje ocenę polityki rządu RP wobec kobiet oraz uczestniczy w opracowywaniu działań strategicznych mających na celu eliminację dyskryminacji ze względu na płeć.
Trzymając się chronologii, jej zaangażowanie w tym obszarze należy wiązać z walką kobiet o prawo wyboru w sprawach reprodukcyjnych. Od 1989 r., kiedy to zostały zgłoszone pierwsze projekty parlamentarne zakazujące aborcji brała aktywny udział w działaniach na rzecz niedopuszczenia do uchwalenia represyjnego prawa. Po wprowadzeniu restrykcyjnego prawa działała na rzecz jego zniesienia. Jej rola polegała na wypracowywaniu wspólnie z organizacjami pozarządowymi strategii działania, przygotowywaniu kontrprojektów ustaw oraz opracowywaniu ekspertyz czy też komentarzy do orzeczeń Trybunały Konstytucyjnego. Jej wiedza o prawnych aspektach aborcji wynikająca z pogłębionych studiów prawnoporównawcych (comparative studies) - była autorką lub współautorką 5 książek na ten temat oraz licznych publikacji artykułowych - dostarczała wielu argumentów wykorzystywanych w dyskusjach aborcyjnych, zwłaszcza w zakresie rozwiązań obowiązujących w innych krajach oraz orzecznictwa strasburskich organów ochrony praw człowieka oraz wspólnotowego case law. Na pierwszym zorganizowanym w Polsce regionalnym seminarium na rzecz równości kobiet i mężczyzn miała jeden z wiodących referatów poświęcony zagadnieniu prawa wyboru w dziedzinie reprodukcji.
W pierwszej dekadzie lat dziewięćdziesiątych prof. Zielińska prowadziła aktywne działania na rzecz wprowadzenia ustawodawstwa o równym statusie. Wspólnie z prof. M. Fuszarą przygotowała pierwszy projekt ustawy o równym statusie kobiet i mężczyzn (draft - law on equal status ofwomen and men), wzorowany na podobnych ustawodawstwach (legislation) obowiązujących m.in. w krajach skandynawskich. Projekt ten, przewidujący m.in. system kwotowej reprezentacji przedstawicieli jednej płci we wszystkich organach publicznych nie pochodzących z powszechnego wyboru, był kilkakrotnie przedmiotem debat parlamentarnych. Wprawdzie nie stał się obowiązującym prawem, jednakże dyskusje wokół projektu prowadzone zarówno w środowiskach kobiecych, w parlamencie jak i na szerszym forum społecznym (w mediach) przyczyniły się do promocji idei demokracji parytetowej, upowszechnienia wiedzy o wszelkich przejawach dyskryminacji ze względu na płeć oraz zalecanych przez Radę Europy i dokumenty wspólnotowe (European Communitie's documents) środkach jej przeciwdziałania.
W 1995 r. prof E. Zielińska włączyła się w przygotowywanie rządowego raportu na temat sytuacji kobiet na Konferencję w Pekinie, w której brała udział w charakterze eksperta delegacji Rządu RP. Po konferencji współtworzyła krajowy program działań na rzecz kobiet stanowiący realizację Platformy Pekińskiej, a także, do 1997 r. jako delegat Rządu RP w Komisji Statusu Kobiet ONZ w działania na rzecz wdrożenia w życie tych dokumentów (implementation).
Na okres ten przypada również jej udział w grupie roboczej powołanej przez Rady Europy (Group of specialists for Combating violence against women - EG-S-V1), zajmującej się przygotowaniem planu działania w przedmiocie zwalczania przemocy wobec kobiet (Draft Plan of Action to combat violence against women). Prowadziła też, we współpracy z organizacjami pozarządowymi liczne działania w tej dziedzinie, przede wszystkim o charakterze edukacyjnym, uświadamiającym o istocie tego zjawiska, jego zasadniczych przejawach i istniejących stereotypach w tym zakresie. Jej działania służyły równocześnie promowaniu światowych standardów postępowania w zakresie eliminacji przemocy. Współdziałała również w tworzeniu projektów legislacyjnych mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa ofiarom przemocy oraz zapobiegających ich powtórnej wiktymizacji (victimization due to the criminal proceedings).
Warto wspomnieć też o jej udziale w sekcji kobiecej koalicji organizacji pozarządowych, działających na rzecz powołania międzynarodowego Trybunału Karnego (Intemational Criminal Court) oraz zasługach w spopularyzowaniu w Polsce postanowień statutu tego Trybunału, służących sprawiedliwemu traktowaniu kobiet pokrzywdzonych przestępstwami, podlegającymi jego jurysdykcji (genderjustice).
Jej działalność w tej dziedzinie ma także konkretny wymiar praktyczny. W stworzonej przez siebie Klinice Prawa (Legał Clinics) na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego nadzoruje pracę studentów udzielających porad prawnych ofiarom przemocy ze względu na płeć. Warto dodać, że również w swych działaniach dydaktycznych na Uniwersytecie Warszawskim prof. Zielińska promuje i realizuje ideę gender mainstreaming. Przejawia się to zarówno w uwzględnianiu perspektywy płci w prowadzonych przez nią wykładach z prawa karnego czy prawa medycznego, jak i wprowadzeniu na UW (wspólnie z prof. M. Fuszarą) specjalistycznego wykładu dostępnego dla wszystkich studentów na temat równości i mężczyzn w prawie i rzeczywistości, szeroko m.in. uwzględniającego europejskie standardy równościowe. Wykłada ponadto na Gender Studies Uniwersytetu Warszawskiego.